‘Klimaatspijbelen is burgerschap op z’n best.’

Foto: Youth For Climate in Brussel, januari 2019 – Bron: European Greens, flickr.com

Scholieren spijbelen voor het klimaat. En veel scholen steunen dat. Is dat gek? Nee. Scholen zijn wettelijk verplicht om hun leerlingen aan het denken te zetten over maatschappelijke vraagstukken en om ze te leren actief bij te dragen aan een betere maatschappij. Stemrecht hebben scholieren niet, een stem hebben ze wel.

OPINIE – Tekst: Mark Boode

Scholieren zijn open-minded. Ze moeten alle keuzes voor de toekomst nog maken. Ze willen niets uitsluiten, alles is nog mogelijk. De voorspelde gevolgen van de klimaatveranderingen zetten hun kansen op het spel. Nu grijpen ze in. Zelfstandig, mondig en goed georganiseerd. Dat hebben ze deels op school geleerd.

Sinds 1 februari 2006 zijn alle Nederlandse scholen voor voortgezet onderwijs wettelijk verplicht om aandacht te besteden aan ‘burgerschap’. De wet is niet de eerste en ook niet de laatste maatregel waarmee de politiek haar eigen problemen over de schutting heeft gegooid van het onderwijs.

‘Wij leren scholieren om problemen onder ogen te zien en aan te pakken.’

Terwijl politici de vrijheid opeisen om immigranten weg te zetten als een gevaar voor onze samenleving, krijgen docenten de opdracht om dagelijks te werken aan wederzijds begrip. Terwijl christelijke partijen mogen roepen dat docenten die openlijk homoseksueel zijn, niet op een christelijke school thuishoren, werken wij in de klas aan de acceptatie van alle seksuele geaardheden. Terwijl politici wegblijven en weglopen bij debatten, of afkeurend hun hoofd schudden over wat er gezegd wordt, leren wij onze leerlingen om de dialoog aan te gaan en respectvol naar elkaar te luisteren. Terwijl politici urgente vraagstukken als klimaatverandering voor zich uit schuiven, leren wij scholieren om problemen onder ogen te zien en aan te pakken.

‘Docenten werken niet voor het grote geld. Docenten zijn idealisten.’

Natuurlijk mag ‘burgerschap’ niet ten koste gaan van de examenresultaten. En natuurlijk is er op scholen gemopperd over die zoveelste bemoeienis met de inhoud van het onderwijs én het gebrek aan tijd en financiële middelen om zulke eisen waar te maken. Maar docenten zijn geen mensen die werken voor het grote geld en maatschappelijke status. Docenten zijn idealisten. Ze vinden het mooi om elke dag opnieuw onderdeel te zijn van het leven van leerlingen die in de brugklas als kind binnenkomen en vier tot zes jaar later de school als volwassenen verlaten.

‘Burgerschap’ kwam er. Het bleek een prachtige kans om de sociaal maatschappelijke betrokkenheid die docenten eigen is, actief vorm te geven. De aardrijkskundedocenten op mijn school zijn specialisten op het gebied van duurzaamheid. De geschiedenisdocenten linken de Tweede Wereldoorlog aan thema’s als polarisering en extremisme. De creativiteitsontwikkeling bij de kunstvakken hebben we relevanter gemaakt door zelfportretten klassikaal te bespreken en afval te gebruiken als grondstof voor nieuwe ontwerpen. En al die verschillende vakken worden in toenemende mate via projectmatig onderwijs en actieve werkvormen in onderlinge samenhang aangeboden.

‘De nieuwe generatie verlangt oplossingen, ongeacht of die over links of over rechts of door het midden gevonden worden.’

De nieuwe generatie scholieren wordt opgeleid met een feitelijk en historisch onderbouwd maatschappelijk bewustzijn, waarbij de individuele meningsvorming voorop staat. Terwijl politieke partijen nog steeds ziende blind en horend doof machtspolitiek bedrijven, verlangt de nieuwe generatie oplossingen die recht doen aan de urgentie van de problemen en de mening van de meerderheid – ongeacht of die oplossingen over links of rechts of door het midden gevonden worden.

Scholieren denken niet in partijbelangen en zullen dat ook in de toekomst niet doen. Ze verlangen dat bestuurders denken in het belang van de mensen die ze besturen. Het klimaatspijbelen is in Nederland een eerste uiting hiervan en als er niet naar geluisterd wordt, zullen dit soort protesten zich – terecht – als een olievlek uitbreiden.

‘De thema’s waar scholieren belang aan hechten, bepalen ze zelf.’

De nieuwe generatie toont maatschappelijke interesse, denkt mee en eist oplossingen voor problemen die onbeheersbaar dreigen te worden als we er nu niet de urgentie van inzien. De thema’s waar zij belang aan hechten, kunnen wij ze niet voorschrijven. Die bepalen ze zelf. Stemrecht hebben ze niet. Ze kunnen zich wel organiseren via social media. Ze kunnen het woord voeren tijdens debatten en festivals. En ze kunnen hun schoolwerk neerleggen.

Vijf volle dagen per week bereiden scholieren zich voor op de toekomst, tijdens de klimaatspijbelacties máken ze een stukje toekomst. Betrokken en proactief. Klimaatspijbelen is burgerschap op z’n best.

Bekijk ook:

Comments are closed.